Wat is meditatie?

Talloze boeken zijn volgeschreven over meditatie. Wat meditatie nu precies is, vind ik moeilijk te zeggen. Toch zal ik een poging doen vanuit mijn persoonlijke ervaring.
De kern van meditatie draait niet rond kennis of het rationeel ‘weten’ van zaken. Het gaat over een ander soort weten, je zou het ‘wijsheid’ kunnen noemen. Het is een diepe kennis die van binnenuit vloeit. Meditatie kan je enkel leren kennen door het te doen. Het ervaren staat centraal: van binnenuit leer je wat meditatie is. Zo vergaar je innerlijke wijsheid.

Meditatie maakt je gevoelig voor de vele lagen van ons bestaan. Het maakt dat je de dingen in een breder perspectief ziet. Hierdoor kan je meer mededogen opbrengen. Zowel naar jezelf als naar anderen toe maakt dit een vriendelijkheid mogelijk. Je kan je makkelijker aanvaarden zoals je werkelijk bent. Mensen hebben het vaak te druk, zodat ze zelfs geen tijd hebben ‘om tijd te hebben’, en simpelweg zichzelf te zijn. Tijdens meditatie ervaart je rust en ontspanning: de stilte in jezelf. Je bent simpelweg meer jezelf.

De dingen in de wereld zijn vaak gezien als goed of kwaad, zwart of wit, lang of kort, dik of dun De dingen worden beschreven met vaste kenmerken of normen. Dit noem ik dualisme: je splitst de werkelijkheid op in vakjes. Jij hier, die daar, enzovoort. Dit veroorzaakt veel ellende. De dingen zijn niet zoals ze op het eerste zicht lijken. Het is mijn mening dat de realiteit, of de werkelijkheid voorbij dit opsommen van eigenschappen ligt. Meditatie maakt je gevoelig voor deze wereld. Hierdoor krijgen je persoonlijke problemen vaak een andere betekenis en zullen eventueel spontaan oplossen.

Centraal staat het streven naar eenheid. In die zin dat zwart en wit gewoon naast elkaar kunnen bestaan. Het is niet of/of. Het is eerder en/en. Het is dus alles tegelijk. Tijdens meditatie ontwikkel je contact met je hele persoon. We ervaren dat we meer zijn dan ‘ons ego’. Vaak staat dit ego in de weg om een meer diepgaande oplossing te vinden, of een meer bevredigend leven te hebben. Het ego vermindert van belang tijdens meditatie en een breder geheel komt op de voorgrond. Je zou het ‘je ziel’ kunnen noemen. Jezelf zoals je werkelijk helemaal bent.

Die verbreding van je ervaringswereld maakt dat je op een andere manier in het leven staat. Bijvoorbeeld in de omgang met anderen. Het contact is diepgaander en wederzijds rijker. Een gevoel van mededogen kan optreden. Mededogen ervaar je als je tegelijk het probleem van de ander aanvoelt (zonder er zelf aan ten onder te gaan) en tegelijk de oplossing van het probleem aanvoelt.

Je bent gevoeliger voor de natuur in het algemeen. Niet alleen die bekende natuur in het bos en park, maar ook ‘de natuur’ in onszelf. Je ziet het grotere geheel waarvan wij ook deel uitmaken. Je kan gevoeliger worden na meditatie: geluiden klinken anders, zijn mooier of intenser of ze vragen onverwacht je aandacht. Ook de kleur of geur van een bloem kan een krachtig ervaren van schoonheid in je opwekken.

Algemeen leven we in een wereld waar teveel van alles en nog wat is. Dit kan een verdrukkend gevoel geven. De vaardigheid ontwikkelen om te kiezen in de overvloed voor wat jij wil is dan belangrijk. Meditatie stelt je in staat om meer te focussen in je leven: wat is belangrijk voor jou? Wat doet er nu toe ? Wat is ballast en mag weg ? Een scherpe geest is hiervoor nodig, open en snel reagerend.

Bij dit alles is het verleidelijk om te zeggen ‘nu ga ik eens wat mediteren en mijn problemen zijn opgelost’. Dit werkt niet. Het vastklampen aan een doel zorgt dat je heel weinig in handen hebt. Het kan goed zijn dat je juist dan ervaart dat je nog meer problemen hebt. Het kan allemaal. Tijdens meditatie is het belangrijk zonder verwachtingen te mediteren, zonder doel. Zoals en kind dat speelt. Het spelen op zich is het doel. Net zo bij meditatie. Dat is niet makkelijk, want we houden vaak vast aan het idee dat we allerlei moeten doen om iets te bereiken. Het gewoonweg zitten in meditatiehouding is wat nodig is. Zonder doel en met een eindeloos geduldige houding. Dan pas krijg je spontaan allerhande.

Meditatie heeft dus een meer algemeen doel: jezelf laten groeien. Dit is bij voorkeur een spontaan gebeuren, net zoals in de natuur. Als eens naar een kabbelend beekje gekeken ? Elk waterdeeltje past zicht continu op elk moment aan bij elke hindernis. Het stromen van het water in de beek gebeurt uiteindelijk spontaan. Je leert in meditatie het spontane appreciëren en zien als een bron van ‘zonder moeite’ leven. Centraal hierin staat het trainen van je aandacht. Je bent aandachtig bij wat je denkt en voelt tijdens de meditatie. Dus het ervaren van het ‘nu’ is belangrijk. Wat voel je nu ? Je leeft NU. Dit is belangrijk en laat toe dat de dingen spontaner verlopen. Dat doe je zeker ook na de meditatie in je dagelijkse leven. Je doet de dingen met zoveel mogelijk vriendelijke aandacht. Aandacht geeft diepgang. Diepgang geeft vaart aan je leven.

Vele van de opgesomde aspecten komen tijdens meditatietraining aan bod. Tja, wat houd je nog tegen om eraan te beginnen ?

Autosuggestie

Heel kort gezegd is autosuggestie ‘communicatie met het onbewuste’. ‘Auto-‘ wil zeggen dat je het bij jezelf doet. Wat ? Suggestief zijn. Wat is suggestie dan ? Niet makkelijk. Bij goede suggestie is er sprake van een symbool. Een symbool is een beeld of begrip dat betekenissen oproept. In principe een eindeloze variëteit aan betekenis, o.a.. afhankelijk van wie het symbool interpreteert. Autosuggestie is een vorm van communicatie naar binnen toe. Een voorbeeld: iemand geeuwt en je geeuwt enige momenten later zelf. Je partner zegt ‘Ik ga slapen’ en als je wat slaaptekort hebt, voel je de aandrang opkomen en … je geeuwt. Dit alles gebeurt volledig spontaan, er is niets of niemand die je dwingt tot geeuwen. Wel is er een krachtige uitnodiging. Een symbool kan je zien als een krachtige uitnodiging tot communicatie naar binnen.

Diepere zelf, het onbewuste

Met het diepere zelf bedoel ik de minder bewuste lagen van onze ‘geest’. Onze geest zit in de hersenen. De hersenen bestaan uit een énorme hoeveelheid zenuwcellen (neuronen). Deze neuronen zijn met elkaar verbonden op meerdere plaatsen tegelijk. Zo ontstaat een keten van parallel verbonden neuronen. Deze parallelle bouw zorgt ervoor dat het verwerken van informatie razendsnel kan gebeuren. Zo snel dat het grootste deel onbewust gebeurt. Dat is maar goed ook, want het zou niet leefbaar zijn om bij alles bewust te moeten verwerken. Het zou ook ontzettend traag verlopen. Onze hersenen vormen dus een hyperassociatief parallel kennissysteem.

Door de Freudiaanse psychoanalyse is het onbewuste een beladen term. Het roept herinneren op van een donkere ondoorgrondelijke plek vol met seksuele driften en verdrongen verlangens. Dit is niet het onbewuste zoals ik het zie. Ik spreek liever over het diepere zelf (onze minder bewuste lagen in de hersenen).

Het leren communiceren met het diepere zelf vormt een belangrijke stap tot ‘genezing’ in de brede zin. Immers is het belangrijk je bewuste gedachten en / of doelen in overeenstemming te brengen met je minder bewuste gedachten / doelen. Als alles meer op één lijn ligt ervaar je meer kracht / energie in jezelf. Dit op één lijn brengen, het in harmonie brengen van bewust en onbewust zorgt voor ‘heling’ . Heling in de zin van heel – maken, één maken. Deze eenheid zie je ook terug in mind-body geneeskunde: geest en lichaam is één, bewust en onbewust is één.