Persbericht: Slikken we massaal placebo-geneesmiddelen?

Slikken we massaal placebo-geneesmiddelen?

Wanneer een geneesmiddel wordt getest, gebeurt dat vaak ‘dubbelblind’. Dat betekent, dat noch de onderzoeker, noch de testpersoon tijdens het experiment weet wie tot de experimentele, en wie tot de controlegroep behoort. Dat is belangrijk, omdat er op die manier placebo-effecten uitgesloten kunnen worden. Maar gebeuren die dubbelblinde studies ook echt altijd dubbelblind? Dat onderzocht Frederik Feys in zijn doctoraatsthesis.

Zijn onderzoek bekeek 222 wetenschappelijke artikels over erectiepillen en pillen bij te-snel-klaarkomen. Het wijst uit dat het goed mogelijk is dat proefpersonen achterhalen in welke testgroep ze zitten. Dat kan doordat mensen in de experimentele groep nevenwerkingen ervaren. Mensen in een placebo groep hebben die niet. Frederik Feys ontdekte dat hierover nauwelijks informatie wordt gepubliceerd in medische tijdschriften. Zonder deze informatie, kan de betrouwbaarheid van geneesmiddelen-onderzoek in vraag gesteld worden.

Het onderzoek draagt een duidelijke en belangrijke boodschap in zich: dat klinische studies moeten testen of ze dubbelblind gebeuren. Doen ze dat niet, of rapporteren ze hier niet over, dan is het mogelijk dat we massaal pillen slikken die feitelijk placebo pillen zijn met nevenwerkingen. Enkel door dit te testen, weten we zeker of geneesmiddelen effectief en veilig zijn.

PhD thesis, succesvol verdedigd op 24 november 2015
Vakgroep Huisartsgeneeskunde en Chronische zorg, Vrije Universiteit Brussel

The placebo effect in sexual medicine: methodological factors in randomized clinical trials. DOI: 10.13140/RG.2.1.3004.0406

Contact
Frederik Feys, MSc, PhD
fredfeys@vub.ac.be of 32488020010

How to make a living as an independent scientist?

Peer Production License
Published article on ResearchGate - Dapoxetine for Premature Ejaculation: a Harmful Placebo?
Article self-published with a Peer Production License on ResearchGate

On the 7th of October, 2014 I published my research paper “Dapoxetine for premature ejaculation: a harmful placebo?” on ResearchGate (RG).

ResearchGate is also called “the Facebook of science”.

The friendly people at RG told me I am the first scientist to self-publish his work on their platform. Because RG worked well for me to put my research in the spotlight, I decided to use their new peer review tool. Thanks to comments from various scientists and two rounds of open peer review, my manuscript got a lot better. Publication on RG is for free and I keep my copyrights. A previous publication in an open access journal costed me 1750 euros, mostly to keep my copyrights. My current article is a free read for anyone.

Published article on ResearchGate - Dapoxetine for Premature Ejaculation: a Harmful Placebo?I am an independent scientist without a research grant. For quite some time I sought a way to monetize my work. But how to do this when all is open access, open science, and open anything? I found an opportunity in the Peer Production License. It lets open science flourish and allows me too generate some income. If you download my article (you do not need to register, just click away the dialog), you can see how this works.

I know I am breaking new land here, so I consider this an experiment. If you follow me on twitter (@FFeys) or the blog feed, you can get updates on how things go.

Please share your comments on how you would make a living out of open, independent, and quality research.

Dapoxetine, een goedgekeurd geneesmiddel blijkt schadelijk placebo?

In 2012 gaf het Europees geneesmiddelen agentschap groen licht voor de vermarkting  van dapoxetine, een middel dat belooft mannen te helpen die te snel klaarkomen. Na het bekijken van een ‘infomercial’-spotje startte mijn speurtocht naar het bewijs achter die belofte…

Begin December 2013 zat ik in de bioscoop te wachten op de film toen ik deze infomercial zag over vroegtijdig orgasme en hoe het kan behandeld worden.

Dit spotje spreekt over een medisch probleem dat je best met je arts bespreekt want hij kan je helpen. Dit maakte me nieuwsgierig naar die oplossing. Als seksuoloog behandel ik al jaren met success mannen die te snel klaarkomen, en schreef er nooit medicatie voor uit.

Ik besloot om samen met mijn supervisor Dirk Devroey aan de Vrije Universiteit Brussel alle onderzoek over dit geneesmiddel te verzamelen. Zo kan ik grondiger de geadverteerde medicatie, dapoxetine  bestuderen. Beter bekend als “Priligy”, wordt op de markt gezet in 30 landen als het eerste orale geneesmiddel voor het ‘on-demand’ behandelen van premature ejaculatie. Het is een selectieve serotonine reuptake inhibitor (SSRI), die behoort tot hetzelfde soort geneesmiddelen als Prozac. Het werd oorspronkelijk ontwikkeld als anti-depressivum. Een gekende nevenwerking van deze SSRI anti-depressiva is dat ze de zin in seks verminderen en dat ze het moeilijker maken om klaar te komen. Eerdere studies en literatuuroverzichten (klik registratievenster weg om te lezen) vonden dat dapoxetine een doeltreffend middel is tegen het te snel klaarkomen. Dat verraste mij omdat ik in mijn onderzoek deze resultaten niet kan bevestigen.

Ik verwachtte minstens enige effectiviteit, maar mijn meta-analyse duidde op geen effect. Ik bekeek 8 klinische studies met in totaal 7000 vrijwilligers, en elke studie concludeerde dat dapoxetine werkt en veilig in gebruik is. De meeste studies gaven aan dat je ejaculatie met dapoxetine 60 seconden langer kan uitstellen.  Maar ik vond slechts 30 seconden én zelfs dat cijfer is onzeker want ik kon het statistisch niet onderbouwen.

Eén van de zaken die me opviel bij het bestaande onderzoek was de nadruk op het testen van de hypothese. Dat doe je door een wiskundige berekening waarbij je de nul-hypothese verwerpt. De nul-hypothese is dat dapoxetine even effectief is als een placebo middel of suikerpil. Na rekenwerk krijg je een getal, de p-waarde. Die zegt wat de kans is dat de nul-hypothses klopt. Je hoopt dus dat het een héél klein getal is. Is die p-waarde lager van 0.05 dan heb je een significant effect.

Hier komt een flauwe truuk uit de statistiek: wil je dat getal laag genoeg hebben, dan kan je best een grote groep gegevens onderzoeken. Zo komt zelfs een verwaarloosbaar klein effect naar boven. En dat gebeurde: de klinische dapoxetine-studies hadden gemiddeld 900 mensen aan boord. Dat is veel, want klinische studies hebben meestal een 200-tal deelnemers. Het resultaat was dus dat dapoxetine “een significante effectiviteit had”, terwijl in werkelijkheid het bijna niet effectief was.

Wat ik en iedereen wil weten is hoe effectief dapoxetine is. Helpt het mannen met hun te snel klaarkomen? Daarom gebruikte ik een andere analyse-techniek, de schatting van de effectiviteit. Ik berekende ook een 95 percent betrouwbaarheidsinterval (CI). Betrouwbaarheidsinterval dapoxetine placeboMet dapoxetine ejaculeren mannen na 2m17s met een CI van 1m22s tot 3m13s minuten (zie figuur). Stel dat je het onderzoek opnieuw zou doen, dan geeft het interval een idee welk resultaat je in 95 van de 100 gevallen zou krijgen. Dus de echte effectiviteit van dapoxetine ligt ergens tussen de 1m22s tot 3m13s. En hoe zit dat met een suikerpil? Wel dan kan je het klaarkomen uitstellen ergens tussen de 30s en de 2m54s. Wat je ziet is dat de effectiviteit van placebo met dapoxetine overlapt. Er zijn dus geen bewijs dat dapoxetine effectiever is dan placebo (want de overlap wijst erop dat het werkelijke effect waarschijnlijk gelijkaardig is).

Niet alleen vind ik geen bewijs dat dapoxetine beter werkt dan een suikerpil. Er zijn ook vervelende nevenwerkingen. In mijn analyse hadden de deelnemers tot 6 keer meer last van een ‘ziekerig’ gevoel en voelden ze zich tot drie keer vaker draaierig. Eén op de vijf deelnemers stopten ook voor het einde van de studie, wat erop wijst dat de medicatie niet goed verdragen wordt of weinig effectief is. In een langlopende studie liep dit op tot zelfs 1 op 2 mannen.

Zou jij een pil slikken die werkt als placebo, nevenwerkingen geeft, 8 euro per stuk kost en je doet hervallen van zodra je ermee stopt?

Heel algemeen was de manier waarop de studies werden uitgevoerd problematisch. Het was niet duidelijk of de deelnemers op de hoogte waren van hun medicatie. Sommigen kregen placebo, anderen dapoxetine, maar wie wat krijgt weten ze niet. De studie is dan dubbelblind opgezet. Als een deelnemer dan merkt dat hij een suikerpil krijgt, vallen verwachtingen als een kaartenhuis ineen. Vertekening van resultaten was ook mogelijk doordat bij de berekeningen enkel de gegevens van deelnemers zaten die tot op het einde volhielden of die minstens één keer op een follow-up afspraak kwamen. Last but not least: in bijna alle studies hadden de onderzoekers er financieel voordeel bij dat dapoxetine er goed zou uitkomen.

Als je al deze bevindingen samen bekijkt, vraagt een mens zich af: hoe kan het dat een schadelijk placebo op de markt komt? Waar ligt de verantwoordelijkheid van geneeskundige controle-autoriteiten? Van de ethische commissies die deze onderzoeken goedkeurden? Van de artsen die aan de studies meewerkten?

Uiteindelijk willen we deze mannen én hun partners op weg helpen naar een gezond seksleven. Toch? Ik blijf voorlopig bij mijn behandelmethode: wat geruststellende uitleg en enkele ontspanningsoefeningen. Dat geeft meestal om definitief oplossing.

Ik publiceerde mijn onderzoek Dapoxetine for Premature Ejaculation: a Harmful Placebo? (klik registratievenster weg om te lezen) op ResearchGate. Voor de publicatie was er een open peer review. Alle versies van het manuscript, revisies, data en correspondentie zijn voor iedereen vrij na te lezen onder een peer productie licentie

 

 

Open onafhankelijk onderzoek… hoe verdien je de boterham?

Peer Productie Licentie
Dapoxetine voor voortijdige zaadlozing: een schadelijk placebo?
Dapoxetine voor voortijdige zaadlozing: een schadelijk placebo?

Onafhankelijk werk afleveren van hoge kwaliteit: prachtig! Maar hoe verdien je dan je boterham als freelance onderzoeker? Mijn experiment met zelf-publicatie en de nieuwe peer productie licentie.

Vandaag publiceer ik als eerste onderzoeker ooit mijn wetenschappelijk artikel op ResearchGate (RG). Ook wel de ‘Facebook voor wetenschap’ genoemd, is het een online platform waar mijn medisch onderzoek goed in de aandacht staat. Voor de publicatie onderging mijn manuscript een peer review, net zoals in gangbare medische tijdschriften. Publicatie op RG kan zonder dat ik betaal voor de publicatie en ik behoud mijn auteursrechten. Bij Open access tijdschriften betaal je rond de 1500 euro om de auteursrechten op je manuscript te behouden. Ook kan je artikel dan door iedereen gelezen worden. De onderzoeks-data mogen vrij hergebruikt worden zolang je de bron vermeldt.

Peer Productie Licentie
Peer Productie Licentie

Ik ben onafhankelijk onderzoeker zonder subsidies. Al geruime tijd zocht ik een manier om ook mijn brood te verdienen met wetenschap. Ik heb nu een mogelijkheid gevonden in de peer productie licentie. Ze laat toe dat open wetenschap verder floreert én dat de onderzoeker in kwestie een inkomen genereert. Als je mijn artikel download (je hoeft niet te registreren, klik gewoon het registratievenster weg), zie je op de eerste pagina hoe ik dit oplos.

Hoe dit in de praktijk zal lopen, is deel van mijn experiment. Ik hou je op de hoogte!

Update

Update peer productie licentie
Update voorwaarden peer productie licentie

7/10/2014: De peer productie licentie is enkel nodig voor wie van plan is verder te borduren op mijn werk. Bijvoorbeeld in een eigen publicatie, presentatie of als de data opnieuw gebruikt worden voor verdere analyses.

Scenario of commons oriented scientific publishing on researchgate

A letter to ResearchGate

A possible scenario of commons oriented scientific publishing

Hi RG

I further developed possible scenarios from the open peer review on. After addressing reviewer comments in a revised manuscript, I consider publishing my article on researchgate. Yes, this would be the first time an independent scientist publishes his own work on an open access platform with prior peer review and more as I will explain now.

As I advocate open science that focuses on the common value of high quality science, I would like to use a peer to peer production licence. How this would go in detail, I will discuss with Dimytri Kleiner, who came up with a license to promote commons oriented production. In my case, I produce fraud-free, high quality evidence. In essence, this would be a license were some researchgate members download the article for educational purposes. These can be students, professors at universities,… Others research members who work in commercial sectors pay me an article download fee. These can be employees of R&D in companies, a private medical practice doctor, private training entities, …

In essence, if I find a way to implement the p2p license, I can publish the article on researchgate. Of course, this could be an excellent opportunity for you guys to stir media attention.

I would be happy to discuss my idea with policy makers or anyone else at researchgate! In the end, we may see RG as a platform were scientists create use-value with their content within a beautiful RG-interface. In my opinion, the return of this value, i.e. money, should be mostly for the scientist-creator.

How can we make this working?

Best
Frederik